Door Henk Krijnen
In hun artikel ‘Een reflectie op de teleurstellende verkiezingsuitslag’, gepubliceerd op de website van de Wiardi Beckman Stichting, analyseren Wibo Koole en Frans Leijnse waarom GroenLinks-PvdA bij de recente verkiezingen onder de verwachtingen bleef. Niet de lijsttrekker, het programma of de campagne staan daarbij centraal, maar structurele oorzaken die dieper reiken.
(Bron: website Wiardi Beckman Stichting)
Volgens de auteurs werd het fusieproces gedomineerd door voorzichtigheid en de behoefte aan beheersbaarheid. De organisatorische samenvoeging slokte veel interne energie op en straalde vooral zelfgerichtheid uit. Daarmee ging een momentum verloren dat juist ruimte had kunnen bieden voor vernieuwing en politieke mobilisatie.
Een tweede verklaring ligt in het onverwerkte karakter van eerdere verkiezingsnederlagen, met name die van 2017 en 2021. Die mislukkingen zijn nooit publiekelijk doordacht of politiek-psychologisch verwerkt. Het gevolg was stilstand: een herijking van het eigen verhaal bleef uit, terwijl vertrouwde begrippen en slogans steeds minder een geloofwaardig toekomstperspectief boden en steeds meer herinnerden aan eerdere teleurstellingen.
(Bron: website Wiardi Beckman Stichting)
Wat ontbreekt, stellen Koole en Leijnse, is politieke durf – zowel inhoudelijk als communicatief. De partij slaagt er onvoldoende in haar keuzes scherp te verbinden met de dagelijkse realiteit van kiezers. Een programma dat primair inzet op interne eenheid en bestuurbaarheid mist juist het mobiliserende vermogen dat in tijden van opeengestapelde crises nodig is.
Daarom pleiten de auteurs voor een tweesporenbenadering: een onmiskenbare inhoudelijke koers rond gemeenschap en solidariteit, herkenbaar in het leven van alledag, én een open confrontatie met het eigen verleden. Alleen door mislukkingen publiekelijk te erkennen en daarvan te leren, kan de partij geloofwaardigheid en electorale kracht herwinnen. Ambitie en scherpte zijn daarbij geen risico, maar een voorwaarde voor toekomstig politiek succes.
***
In een post op LinkedIn vat Wibo Koole het artikel samen.
(Bron: LinkedIn, 16 december 2025)
Hier de volledige tekst van het bericht (cursief weergegeven):
Waarom GroenLinks-PvdA de verkiezingen niet won.
Als we maar ten dele de ‘usual suspects’ (programma, lijsttrekker of campagne) de schuld van de nederlaag kunnen geven, wie dan wel?
Die vraag stelden Frans Leijnse en ik ons voor Socialisme & Democratie, in een reflectie op de verkiezingsnederlaag.
In een uitgebreide analyse zien we twee dieperliggende oorzaken:
1. Het fusieproces was en is sterk op voorzichtigheid en beheersbaarheid gestoeld. Daardoor werd het politieke momentum voor een vernieuwing en mobilisatie – waar de kiezers naar snakten – niet benut. Zo kreeg het beeld dat de partij vooral met zichzelf bezig was en de fusie nog geen gelopen race steeds weer voeding.
2. Het onverwerkte falen bij de verkiezingen van 2017 en 2021. Je gereedmaken voor de nieuwe tijd betekent het eerdere falen onder ogen zien en publiekelijk verwerken. Dat is een politiek-psychologisch proces van zaken in perspectief zetten, afstand nemen en ruimte scheppen voor innovatie. De politieke durf die daarvoor nodig is, is onvoldoende getoond. Met als gevolg dat statements als ‘de nieuwe verzorgingsstaat’, ‘de sociale meerderheid’ en ‘bouwen zit in ons dna’ de negatieve lading van het verleden opriepen en niet geladen werden met een positieve, realiseerbare toekomst.
Dit roept de vraag op: hoe verder? Voor het succesvol afronden van de fusie en het heroveren van een sterke politieke en maatschappelijke positie zijn voor GroenLinks-PvdA zijn er volgens ons twee versnellingen nodig:
Programmatisch. Niet het fusieproces maar de politiek-programmatische koers en positionering moet centraal komen te staan, met een keuze voor de gemeenschap, solidariteit en samenwerking als richtsnoer. De uitwerking daarvan in politieke strategieën staat echter nog in de kinderschoenen en heeft dringend versnelling nodig, zeker met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen.
Organisatorisch. De partij moet een daarbij passende inrichting krijgen, die wortelt in de samenleving en wat daar speelt. Dat is onontbeerlijk om de sociale meerderheid het vertrouwen in de politiek terug te geven en samen landelijk en lokaal beleid effectief handen en voeten te geven. De inspiratie daarvoor in de succesvolle ‘organizing-principes’ van de vakbeweging en in ‘politiek als doen’ (en niet als praten) is ruimschoots aanwezig. Inclusief het opnieuw aanleggen van verbindingen tussen Kamerleden en gewesten, ook en juist via de kandidaatstelling.
Visies doen ertoe in de politiek, maar personen ook. Naast belangen of een uitgesproken visie op de samenleving speelt op het cruciale moment in het stemhokje ook de gewone aantrekkelijkheid van de politicus een rol: is dit een sympathiek, betrouwbaar, aangenaam iemand die je in je vriendenkring zou willen? De nieuwe partij moet vooral de partij van de nieuwe generaties zijn!
Lees het hele artikel in S&D: https://lnkd.in/evmKpbNt
Lees ook ons artikel over de verkiezingsuitslag: