Door Henk Krijnen
We hebben decennialang gesproken over vooruitgang. Veel minder over wat onderweg verloren ging. Misschien is dat wel een van de grootste blinde vlekken van de politiek.
In mijn recente essay voor Sociale Vraagstukken onderzoek ik waarom gevoelens van verlies zo’n belangrijke rol zijn gaan spelen in het maatschappelijke en politieke debat.
Aan de hand van het werk van Andreas Reckwitz en Catherine de Vries laat het essay zien hoe modernisering niet alleen nieuwe kansen creëert, maar ook gevoelens van ontworteling en vervreemding oproept. Wanneer publieke voorzieningen verdwijnen, verliezen mensen meer dan een dienst; zij ervaren ook dat hun gemeenschap minder wordt gezien en gewaardeerd.
(Bron: website Sociale Vraagstukken)
Wanneer een bankfiliaal verdwijnt, een buslijn wordt opgeheven of een buurthuis sluit, verdwijnt er immers meer dan een voorziening. Er verdwijnt ook een stukje maatschappelijke erkenning en vertrouwen dat de eigen leefomgeving ertoe doet.
Decennialang stond in de politiek het geloof in vooruitgang centraal: modernisering, globalisering en technologische ontwikkeling golden als vanzelfsprekend en ook als wenselijk. Maar achter die vooruitgang ging ook een minder zichtbaar proces schuil: het verlies van verbondenheid, herkenbaarheid en maatschappelijke zeggenschap. Dat verlies bleef grotendeels buiten beeld.
Die verlieservaringen zijn geen uiting van nostalgie, maar een begrijpelijke reactie op veranderingen in de leefomgeving. Juist omdat de politiek deze ervaringen lange tijd vooral benaderde als individuele aanpassingsproblemen, groeiden wantrouwen en onvrede.
De centrale stelling van het essay is dat politiek niet alleen moet zorgen voor economische vooruitgang, maar ook voor verbondenheid, erkenning en nabijheid. De uitdaging voor progressieve politiek is daarom een nieuw verhaal te ontwikkelen waarin vooruitgang en verbondenheid opnieuw met elkaar worden verbonden.
Lees het essay hier
https://www.socialevraagstukken.nl/hoe-verlies-de-blinde-vlek-werd-van-de-politiek/
Verder lezen
Reckwitz, A. (2024). Verlies. Een kernprobleem van de moderniteit. Atlas Contact.
De Vries, C. (2025). De symfonie van onvrede. De opmars van radicaal-rechts in Europa. Prometheus.
