Waarom deze thema’s?
Waarom hebben we juist voor onderstaande thema’s gekozen als belangrijke routes in de discussie over nieuwe progressieve politiek? Dat lichten we graag toe!
Democratie & populisme
Populistische bewegingen gedijen bij maatschappelijke onvrede, economische ongelijkheid en een gevoel van vervreemding en wantrouwen richting de gevestigde politiek en de instituties van de democratische rechtsstaat. Ze bieden simplistische oplossingen voor complexe problemen. Progressieve politiek moet duidelijk maken dat populisten niet het monopolie hebben op het aan het de kaak stellen van sociale problemen. Dat doet links al bijna tweehonderd jaar!
Het probleem met populisme zijn de antwoorden die het formuleert voor de problemen die we allemaal signaleren. Die antwoorden lossen niets op, houden een permanente crisis in stand en spelen in op angsten en vooroordelen richting minderheden in de samenleving. Populisten ondermijnen bewust en stelselmatig het vertrouwen in instituties en de vrije pers. Dat leidt tot maatschappelijke polarisatie, erosie van democratische normen, bedreiging van de rechten van minderheden in de samenleving en een uitholling van de rechtsstaat. Populisme vormt daarmee een bedreiging voor de democratie. Progressieve politiek moet zich neerzetten als de absolute tegenhanger van populisme. Progressieve politiek als antwoord op populisme betekent dus ook het opkomen voor het versterken van democratische structuren, waarbij de rechten van minderheden zijn gewaarborgd.
Economie
Er moet in progressieve kringen meer aandacht komen voor economische en financiële politiek. Een goed doortimmerde financieel-economische visie is een randvoorwaarde voor de uitvoering van een progressieve hervormingsagenda.
Economisch beleid is ook sturend voor de inhoud van progressieve hervormingen. Een gedegen visie op economische politiek is onontbeerlijk om met houtsnijdende ideeën te komen die burgers kunnen overtuigen.
Hervormingsagenda
De politiek staat voor grote maatschappelijke uitdagingen. Meer dan ooit zijn diepingrijpende maatregelen nodig. Er liggen al veel bruikbare analyses en politieke ideeën op de plank. Maar het is niet een, twee, drie duidelijk wat een progressieve hervormingsagenda inhoudt. Het is de kunst om een robuuste en toekomstgerichte benadering te combineren met realisme in de uitvoering. Precies daarover zou het moeten gaan. Lastige vragen en dilemma’s moeten onder ogen worden gezien.
Internationale politiek
Internationale politiek vanuit een progressief perspectief richt zich op sociale rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid van mensen, mensenrechten, duurzaamheid en streven naar democratie op mondiaal niveau.
We zien de laatste jaren dat internationale politiek steeds meer wordt gedomineerd door het idee dat staten in de internationale politiek hun eigenbelang moeten kunnen nastreven, desnoods ten koste van anderen. Steeds meer wordt internationale politiek het recht van de sterkste. En daarmee zijn we terug bij een wereld die we na de Tweede Wereldoorlog en de dekolonisatie achter ons dachten te hebben gelaten. Daar ligt natuurlijk ook een verband met het opkomende nationalisme in allerlei landen ter wereld en zeker ook in de VS en Europese landen.
We vinden dat daar tegenover vanuit een progressief perspectief de nadruk moet liggen op samenwerking tussen landen, op verdere democratisering en versterking van de rol van bovenstatelijke instituties als de Verenigde Naties en de EU, op naleving van internationale verdragen en op niet-statelijke actoren als het Internationaal Gerechtshof.
Media, Frames & Beeldvorming
Veel politieke analisten zijn het erover eens dat Trump de overwinning bij de Amerikaanse Presidentsverkiezingen dankt aan het feit dat hij effectiever op gevoels- en beeldniveau wist te communiceren met het electoraat dan zijn Democratische tegenhanger Harris. De les die progressieve krachten ook in Nederland hieruit kunnen trekken, is dat de manier van communiceren met het potentiële electoraat broodnodig aan revisie toe is.
Politieke machtsvorming
Politieke machtsvorming kan alleen doeltreffend zijn als de gepresenteerde ideeën van hoog niveau zijn. Maar de overtuigingskracht van politieke plannen is minstens net zo afhankelijk van hun onderscheidend vermogen. Politiek is in de eerste plaats democratische ideeënstrijd. De wervingskracht van ideeën is beslissend. En nu waarschijnlijk meer dan ooit. Van politieke partijen wordt verlangd om in dit continue gevecht op alle belangrijke onderdelen excellent te zijn.
Progressieve samenwerking
Nederland loopt wereldwijd voorop met de nauwe politieke samenwerking tussen GroenLinks en de PvdA. Na jarenlange Alleingang en electorale afkalving steunt een overgrote meerderheid van de leden en de potentiële kiezers de oprichting van een nieuwe links-progressieve partij. Daardoor komt deels een eind aan de versplintering van links. Het nieuwe elan dat hierdoor ontstaat, kan onvermoede energie losmaken, binnen de nieuwe partij maar ook bij de kiezers.
Toekomstdenken
In een tijd waarin veranderingen elkaar razendsnel opvolgen en onzekerheden aan de orde van de dag zijn, wint één vaardigheid opvallend terrein: toekomstdenken. Wereldwijde crises – pandemieën, klimaatverandering, geopolitieke spanningen – zetten de traditionele kortetermijnpolitiek onder druk. Toekomstdenken wordt een steeds belangrijker hulpmiddel bij het bedrijven van politiek. Niet alleen kan het bijdragen aan beter beleid, ook is het een manier om democratische processen te versterken en publiek vertrouwen te herstellen.