Door Henk Krijnen
Precies twee jaar geleden, en niet voor niks ook op 1 mei, presenteert Michiel Zonneveld zijn boek Plan van de Arbeid.
In een artikelenserie in De Groene Amsterdammer heeft hij een paar maanden daarvoor zijn drijfveren al duidelijk uiteengezet:
“Ik verlang naar een veelomvattend Plan dat de toekomst verbeeldt en de weg ernaartoe uitzet. Een plan waarbij de opstellers zich laten inspireren door het legendarische Plan van de Arbeid dat in 1935 op het hoogtepunt van de economische crisis verscheen. Dat schetste een uitweg uit die crisis en was na de Tweede Wereldoorlog een belangrijke bron van inspiratie voor de wederopbouw van Nederland.”
(Bron: Uitgeverij Querido Fosfor)
Het is een origineel boek dat zeker niet gebaseerd is op valse politieke romantiek. Geïnspireerd door het legendarische Plan van de Arbeid uit 1935, dat tijdens de Grote Depressie richting gaf aan economisch herstel en wederopbouw, doet Zonneveld in zijn boek (en in de voorafgaande essays in De Groene Amsterdammer) tien concrete voorstellen die een antwoord moeten vormen op de huidige sociale, economische en ecologische crises.
Volgens hem verkeert Nederland structureel in een crisisstand, waarbij de samenleving kampt met groeiende ongelijkheid, ecologische uitputting en een uitgeholde democratische infrastructuur. Centraal staat de herwaardering van arbeid – niet alleen betaald werk, maar ook onbetaalde zorg, vrijwilligerswerk en ondernemerschap dat echte waarde toevoegt. Zonneveld pleit voor grote publieke investeringsprojecten met prioriteit voor duurzaamheid en sociale cohesie. Hij wil mobiliteit en wonen opnieuw doordenken vanuit het idee van nabijheid en leefbaarheid, in plaats van economische efficiëntie.
Er is behoefte aan een actieve, stuwende overheid: een overheid die projecten organiseert, voorbeeldgedrag toont en normen stelt voor eerlijke lonen en duurzame productie. Daarnaast moet het financiële systeem worden hervormd zodat het de samenleving ondersteunt in plaats van ondermijnt. Zonneveld stelt voor om arbeid minder en kapitaal juist zwaarder te belasten, en pleit voor betere toegang tot krediet voor duurzame en sociale initiatieven.
Tot slot doet hij een symbolisch appèl: stel, net als in 1935, een brede commissie samen – ditmaal met de vakbeweging en milieubeweging in een hoofdrol – die een nieuw Plan van de Arbeid opstelt. Zo’n plan zou een breed gedragen, samenhangende visie kunnen worden waar politiek en samenleving niet omheen kunnen. Een ‘regeerprogramma zonder regering’, aldus Zonneveld, waarmee Nederland koers kan zetten richting een sociaal rechtvaardige en duurzame toekomst.
Het boek biedt vele aanknopingspunten voor de opstelling van een progressieve hervormingsagenda. Jammer dat Zonnevelds voorstel om een commissie in te stellen nog niet is gerealiseerd. Zijn ideeën vonden zeker enige weerklank maar van de systematische aanpak die hij voorstaat, is het nog niet gekomen. Maar wat niet is, kan nog komen.
Hier de link naar zijn website
Hier de link naar de presentatie van het boek op 1 mei 2023
Toekomstdenken
|
In een tijd waarin veranderingen elkaar razendsnel opvolgen en onzekerheden aan de orde van de dag zijn, wint één vaardigheid opvallend terrein: toekomstdenken. De wereld ziet zich geconfronteerd met wereldwijde crises – pandemieën, klimaatverandering, geopolitieke spanningen – die de traditionele kortetermijnpolitiek onder druk zetten. Technologische ontwikkelingen, het slinken van vertrouwen in instituties en maatschappelijke polarisatie versterken de roep om een geloofwaardige politieke aanpak van maatschappelijke problemen. Wie alleen reageert op de waan van de dag raakt achterop. Daarom groeit de behoefte aan toekomstgericht beleid: een proactieve houding die niet alleen risico’s in kaart brengt, maar ook nagaat welke kansen er zijn. Traditionele besluitvorming, gericht op kortdurende verkiezingscycli en snelle oplossingen, schiet tekort. Maar er is een alternatief: het systematisch verkennen van mogelijke scenario’s en het ontwikkelen van duurzame, strategische antwoorden op grote maatschappelijke vraagstukken. Toekomstdenken is allang niet meer een vrijblijvende intellectuele oefening. Het is uitgegroeid tot een noodzakelijke vaardigheid om de toenemende complexiteit van deze tijd het hoofd te bieden. Deze werkmethode kan burgers, politici en organisaties helpen om moeilijk hanteerbaar te maken uitdagingen op te splitsen in haalbare stappen en om gezamenlijk nieuwe wegen te verkennen. Het betrekken van burgers en professionals bij beleidsvorming vergroot bovendien de transparantie en het vertrouwen in de politiek. Toekomstdenken wordt een steeds belangrijker hulpmiddel bij het bedrijven van politiek. Niet alleen kan het bijdragen aan beter beleid, ook is het een manier om democratische processen te versterken en publiek vertrouwen te herstellen. In aparte berichten houden we telkens een interessant initiatief tegen het licht dat nuttig kan zijn bij de verrijking van het progressieve gedachtegoed. |
Zie ook: Denktank Nederland 2040