Door Henk Krijnen
De kranten berichten uitgebreid over het fusiecongres van PvdA en GroenLinks van zaterdag 21 juni. Toch ligt de focus niet op het samengaan van beide partijen, vooraf toch gekwalificeerd als een historische gebeurtenis. De meeste aandacht gaat uit naar het rumoer over de motie-Piri, waarover twee dagen voor het partijcongres hoofdelijk werd gestemd in de Tweede Kamer. De ruime steun voor het Israël-standpunt van de partijtop verrast veel politieke waarnemers. We geven een uitgebreid overzicht van de in de landelijke pers verschenen artikelen (let op: betaalmuren).
Trouw
In Trouw een zakelijke reportage van Wilma Kieskamp over het verloop van het congres:
Tranen en applaus: boycot Israël verdeelt congres GroenLinks-PvdA | Trouw
(Bron: website Trouw)
“Er is enerzijds groot draagvlak bij de achterban voor de volledige wapenboycot, maar met één op de vijf leden die er grote moeite mee heeft kijkt Timmermans wel tegen pijnlijke scherven aan.”
“GroenLinks-PvdA wil de campagne in met een scherp links geluid. De wapenboycot past daarin. Speerpunt in de campagne wordt ‘solidariteit’. “
NRC
Ook in NRC een soortgelijk artikel, geschreven door Liam van de Ven en Pim van den Dool:
(Bron: website NRC)
Timmermans “(…) krijgt een staande ovatie van veel PvdA-leden, maar daarmee is de discussie en onrust niet voorbij. Uiteindelijk stemt bijna 80 procent van de leden tegen de heroverweging van de motie-Piri en dus vóór het fractiestandpunt, een zeer welkome opsteker voor Piri en partijleider Frans Timmermans. Over de feestelijke fusie gaat het gek genoeg in Nieuwegein nauwelijks meer.”
De Volkskrant
De Volkskrant pakt stevig uit met meerdere artikelen en zelfs met een podcast.
Natalie Righton tekent voor de reportage. Dit is de link:
(Bron: website de Volkskrant)
“Timmermans benadrukte zaterdag dat er in de partij ruimte moet zijn voor meerdere standpunten. ‘Waar we zeggen: jouw redenering is niet minder waard dan mijn redenering. We zijn het alleen niet eens. En dan gaan we het gesprek samen aan.’ Die gedachte past bij de koers van de nieuwe fusiepartij. GroenLinks-PvdA wil een brede linkse volksbeweging zijn waarin ruimte is voor uiteenlopende meningen, ook als die botsen.”
Er wordt gewezen op de negatieve effecten van het Israël-standpunt:
“‘U zegt dus dat de bevolking van Israël het recht heeft verspeeld om zich te verdedigen, omdat hun regeringsleider iets doet?’, vroeg Eric van der Burg (VVD) afgelopen donderdag. Het nieuwe Israël-standpunt zal de toch al niet grote animo van de VVD om na de verkiezingen in zee te gaan met GroenLinks-PvdA, verder doen afnemen.”
In het hoofdredactionele commentaar van Pieter Klok wordt de partijtop ‘powerplay’ verweten:
(Bron: website de Volkskrant)
“Het zou goed zijn als de fusiepartij zich afvraagt of dit de juiste manier is om met meningsverschillen om te gaan. Als ze een brede linkse volksbeweging wil zijn, is het antwoord overduidelijk nee. En als de partij een effectieve en brede coalitie wil vormen om het geweld in Gaza te stoppen, heeft het de afgelopen week eerder stappen achteruit gezet.”
Hier de link naar de podcast:
De kamer van Klok: GroenLinks-PvdA trekt een rode lijn | de Volkskrant
(Bron: website de Volkskrant)
Columnist Sander Schimmelpennick reageert een dag later fel op het hoofdredactioneel van Klok:
Een strengere Israëlkoers is precíes wat GroenLinks-PvdA nodig heeft | de Volkskrant
(Bron: website de Volkskrant)
“Van ‘vooral elitair’ naar ‘radicaal’ en ‘uit het midden gerukt’ in één week: well done linkse vrienden! De motie van GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kati Piri – die (vergeefs) om een volledig wapenembargo tegen Israël vroeg – mag bij sommige PvdA-fossielen dan pijn doen, voor de nieuwe linkse fusiepartij lijkt mij de strengere Israëlkoers precies wat de beweging nodig had.”
“In deze krant las ik dat de kwestie het congres overheerste, iets wat door aanwezigen overigens uitdrukkelijk werd tegengesproken. Ook las ik in het commentaar van de hoofdredacteur dat de linkse fusiepartij het strengere Israëlbeleid ‘met powerplay’ zou hebben doorgedrukt. Dat zou geen recht doen aan de ‘lijdende minderheid’ (Rob Oudkerk en Gerdi Verbeet dus, niet de Palestijnen) en daarom had er gezocht moeten worden naar een nieuwe motie.
Dat kan ik niet volgen; allereerst werd de motie van Piri met een zeer grote meerderheid (meer dan 80 procent!) omarmd. Daarnaast was de manier waarop deze gevoelige kwestie in stemming werd gebracht ook voorbeeldig, met uitgebreide aandacht en verzoenende woorden voor de tegenstemmende minderheid.”
“Een partij die zo’n belangrijk onderwerp openlijk, met tegenspraak en checks -and-balances, behandelt geeft blijk van een goed functionerende partijdemocratie. Vergelijk dat eens met de onbenulligheid en schaapachtigheid bij de VVD, om van Wilders’ partij-zonder-leden al helemaal niet te spreken.”
“GL-PvdA heeft volledig gelijk dat het polariseert op Israël. Niet alleen omdat de blinde steun aan Israël al lang niet meer te verdedigen is, óók omdat ik er niks van geloof dat de Nederlandse bevolking zo massaal achter Israël staat. Dat lijkt hoogstens zo omdat de nieuwsvoorziening wordt gegijzeld door sociale media, een handjevol pensionado’s op de buis, peilingpooier Maurice de Hond en parlementair verslaggevers die een valse balans of rechtse spin nog niet herkennen als die op hun gezicht zit.”
“Twee weken geleden gingen 150 duizend mensen de straat op om een ‘rode lijn te trekken’. Zouden dat werkelijk allemaal ‘radicalen’ zijn? Dat (centrum)rechts over elkaar heen duikelt om GL-PvdA als ‘extreem’ of ‘radicaal’ te labelen maakt die partij nu aantrekkelijker voor eenieder die niet onder de indruk is van het toneelspel van Caroline van der Plas, Dilan Yesilgoz en al die anderen die claimen dat de Joodse staat hun cluppie is. “
“Als ik de berichtgeving en commentaren moet geloven is de nieuwe linkse fusiepartij ‘radicaal elitair’. Dat lijkt me een prachtige geuzennaam, die ik van harte zou omarmen.”
Politiek verslaggever Frank Hendrickx schreef een knappe analyse:
“De foto van ex-PvdA-Kamerlid Rob Oudkerk die een arm slaat om de aangeslagen ex-Kamervoorzitter Gerdi Verbeet zal de geschiedenisboeken ingaan. Zou de Frans Timmermans van 2023 het ooit zo ver hebben laten komen? De uit Brussel teruggekeerde ex-Eurocommissaris presenteerde zich destijds juist als de ervaren staatsman die partijen bij elkaar kon brengen. Hij zocht meteen toenadering tot NSC-voorman Pieter Omtzigt en benadrukte zijn compromisbereidheid.
Timmermans bleef daarna nog lang volhouden dat hij geen onderdeel wilde zijn van de verharding en polarisatie in de Nederlandse politiek – ‘dit land heeft behoefte aan politici die mensen samenbrengen’. Veel waardering oogstte hij daarmee niet. Binnen de eigen kring groeide de twijfel of de relatief onzichtbare Timmermans wel de man was om de nieuwe progressieve beweging te leiden. Bij een peiling van RTL Nieuws afgelopen februari bleken niet alleen Ahmed Aboutaleb en Jesse Klaver populairder als mogelijke voorman, maar ook D66-leider Rob Jetten.”
Hieronder een lang citaat:
“Toen hij PVV-minister van Asiel Marjolein Faber ‘de grootste prutser die ooit in Vak K heeft gezeten’ noemde, ging het fragment viral. In de podcast Frans van Nu.nl erkende hij onlangs al dat ‘de handrem eraf is gegaan’. ‘Dat voelde ook bevrijdend.’ Timmermans’ omarming van een volledig wapenembargo tegen Israël sluit aan bij een achterban die meer strijd en duidelijke standpunten wil. Tegenover de teleurstelling van de traditionele PvdA-coryfeeën, die vaak al bedenkingen hadden bij de samenwerking met GroenLinks, stond op het congres het grote enthousiasme van jongere sympathisanten. Timmermans heeft de geestdrift van die groep hard nodig voor de campagne de komende maanden.
Met het controversiële Israël-standpunt speelt GL-PvdA nu een centrale rol in het debat rond een van de hoogst opspelende maatschappelijke thema’s. Een paar dagen lang ging het op de sociale media over bijna niets anders. Het sluit aan bij wat campagnestrategen zien als de noodzaak om te ‘domineren’. Een partij die niet opvalt tijdens een campagne heeft een groter probleem dan een partij die controverse oproept.
Premiersvraag
Timmermans zal hopen dat linkse kiezers die nu worden afgeschrikt door het Israël-standpunt straks toch weer terugkeren, ook omdat aan het einde van de campagne altijd weer de premiersvraag speelt. Zoals het er nu uitziet zal Timmermans dan de enige linkse kandidaat zijn die kan voorkomen dat er weer een rechtse premier komt.
Tegelijkertijd vormt de verdeeldheid binnen GL-PvdA – een kleine 20 procent van de leden keerde zich tegen de nieuwe Israël-koers – een risico. Uit een recente opiniepeiling van Ipsos I&O blijkt dat veel kiezers een stem op GroenLinks-PvdA overwegen omdat ze snakken naar ‘stabiel bestuur’. Als Timmermans er in eigen kring niet in slaagt om boegbeelden als Job Cohen, Lodewijk Asscher en Hans Spekman binnenboord te houden, zal dat twijfels aanwakkeren over zijn vermogen om het land aan een eensgezind bestuur te helpen.
Door een scherpere koers te volgen, loopt Timmermans het gevaar dat hij voor niet-linkse en conservatieve kiezers minder acceptabel wordt als mogelijke premier. De rechterflank is nu nog verdeeld tussen PVV, VVD, CDA en in mindere mate JA21. Als de weerzin tegen de GL-PvdA-leider toeneemt, groeit ook de kans dat centrumrechtse kiezers zich aan het eind van de campagne verenigen achter één kandidaat om te voorkomen dat Timmermans de grootste wordt.
Het zijn risico’s die Timmermans bereid is om te nemen. Er staat voor de 64-jarige partijleider veel op het spel deze campagne. Als hij er weer niet in slaagt om de grootste te worden, zal de roep om een nieuwe leider alleen maar toenemen. Zonder handrem gaat Timmermans voor zijn mogelijk laatste kans.”
Algemeen Dagblad
In het Algemeen Dagblad twee artikelen, allebei van de hand van Hanneke Keultjes en Elodie Verweij.
(Bron: website Algemeen Dagblad)
Timmermans: „Mensen onderschatten hoezeer Nederlanders klaar zijn met het steunen van Netanyahu en zijn oorlogsmisdaden. We hebben een heel lange traditie in dit land dat we geen wapens leveren aan een regime dat oorlogsmisdaden pleegt.” De meeste leden die op deze tropische zaterdag naar Nieuwegein zijn gekomen, zijn dat met Timmermans eens. Al hebben leden er ook vaak een ‘dubbel gevoel’ over. Hoezeer ze ook gruwelen van de ‘oorlogsmisdaden’ van Netanyahu, ze willen tegelijk niet dat de Israëlische burgers gevaar lopen.”
Achter de schermen is contact geweest met Cohen. Niet door PvdA-voorzitter Esther-Mirjam Sent, zij deed niets toen ze vrijdagavond van de tegenmotie hoorde. Maar Kamerlid (en oud-GroenLinks-leider) Jesse Klaver heeft deze zaterdagochtend wél met Cohen gebeld, verklapt Klaver zelf in zijn congresspeech. Misschien dat Cohen daarom gematigd klinkt, als de oud-PvdA-leider zelf van zich laat horen op het congres.”
“De partij wordt harde verwijten gemaakt, vooral op sociale media regent het kritiek. Israël zou zichzelf door het voorgestelde wapenembargo niet meer kunnen verdedigen. Israëlische burgers zouden dan gevaar lopen.
Daarop zei Timmermans fel dat hij en zijn fractie ‘altijd zullen blijven strijden voor vrede: „Ik laat mij door niemand aanpraten dat dat antisemitisme zou zijn. Door niemand. En wij laten ons niet vertellen dat we gekkies zijn, dat we achter radicalen aanlopen.””
Telegraaf
In deze krant vier artikelen, met de gebruikelijke toonzetting:
LIVE | Partijcongres PvdA/GL na roerige week rond Israël-motie Kati Piri | De Telegraaf
GL neemt PvdA over: ‘Niemand enthousiast over motie’ | De Telegraaf
De PvdA bestaat nog op papier, maar is in de praktijk dood | De Telegraaf