Door Henk Krijnen
De framing van de persoon (en politicus) Frans Timmermans is al langere tijd gaande. Nu de verkiezingscampagne van start is gegaan, laait de discussie weer op. Op LinkedIn troffen we twee interessante bijdragen van recente datum aan. De ene is van Ewoud Kieft, schrijver en historicus, de andere van Peter Kanne, opinieonderzoeker en verkiezingsdeskundige. Zij verwijzen nu eens niet naar de welbekende framing door rechts maar raden aan om ook de hand in eigen boezem te steken. Een discussie over een netelig onderwerp.
We plaatsen beide posts (ook omdat ze niet zolang zijn) hier integraal. De tussenkopjes en citaten hebben wij erbij gezet.
De post van Ewoud Kieft (5 juni 2025)
Gevestigde orde is links, rebellen zitten op rechts
Gisteren begonnen de nieuwe verkiezingen, en als ik zo kijk naar de linkse oppositiepartijen zie ik nog bitter weinig verandering, vergeleken met twee jaar geleden: nog steeds regentesk, geen spoor van rebelse energie te bespeuren – en in de talkshows is het bashen op ‘links’ ook nog steeds de norm.
Er heeft een ommekeer in de politieke beeldvorming plaatsgevonden: dat de gevestigde orde op links zit, en de rebellen op rechts. Vroeger was dat precies andersom, maar met partijleiders als Timmermans en Jetten wordt dat beeld ook wel bekrachtigd.
Gisteren haalde Timmermans bij Eva weer die domme uitspraak van Klaas Dijkhoff aan: ‘de tegenstelling zit niet meer tussen links en rechts, maar tussen democraten en niet-democraten’. Als je deze holle leuze nog steeds plechtig gaat zitten verkondigen (nadat de Democraten in de VS er een half jaar tevergeefs Trump mee om de oren probeerden te slaan, na twintig jaar loze campagne hiermee tegen PVV, FvD, BBB, of in Frankrijk tegen Le Pen, in Italië tegen Meloni) vraag ik me bijna af of je de verkiezingen eigenlijk wel wíl winnen.
(Bron: LinkedIn)
Tegenstelling democratie-antidemocratie is hol
Die tegenstelling (democratie vs antidemocratie) is hol en sleets om een heleboel redenen:
1. Rechtspopulistische kiezers zien zichzelf in overgrote meerderheid als democraten bij uitstek (en ze zien juist ‘links’ als antidemocratisch, bijvoorbeeld omdat het nationale beslissingsbevoegdheid rond migratie of stikstof naar de EU zou hebben overgeheveld) – Wilders, Le Pen, Trump, Meloni beweren dan ook om het hardst dat ze democraat in hart en nieren zijn.
2. Het werkt averechts om andere partijen en hun kiezers zo vanuit de hoogte als antidemocratisch af te serveren, omdat het niet zo’n hele democratische manier van debatteren is: feitelijk ontzeg je de partijen die je ‘antidemocratisch’ noemt een plek op het podium en ga je niet het inhoudelijke debat met ze aan – een oude reflex waar linkse politici vaker in vervallen.
“De oude reflex om te waarschuwen voor antidemocratie verdoemt linkse politici tot hoeders van de gevestigde orde waar ze juist veel harder tegenaan zouden moeten durven trappen – als ze deze rol blijven pakken, zit het debat vast en krijgen populisten veel te veel ruimte.”
3. De echte tegenstelling zit niet in ‘democraat vs. antidemocraat’, maar in de definitie van ‘democratie’, zie je democratie als ‘wil van het volk’ (de populistische definitie), of als een staatsvorm die rechtdoet aan de veelstemmigheid in de samenleving door middel van de scheiding der machten, de bescherming van rechten van (electorale) minderheden, en vanuit het principe dat de macht voortkomt uit de wet, en niet uit een verkozen politicus of een partij. Dáár zou het debat over moeten gaan: wát voor democratie bedoel je?
De oude reflex om te waarschuwen voor antidemocratie verdoemt linkse politici tot hoeders van de gevestigde orde waar ze juist veel harder tegenaan zouden moeten durven trappen – als ze deze rol blijven pakken, zit het debat vast en krijgen populisten veel te veel ruimte.
Zijn boekje “Strohalmen. Over optimisme en verzet” gaat deels over dit onderwerp.
(Bron: website Atheneum I Scheltema)
De post van Peter Kanne (6 juni 2025)
Kom tot inkeer!
Bij Nieuwsuur zei ik woensdag dat Wilders zich electoraal geen dienst had bewezen met het laten vallen van het kabinet. Twee dagen later blijkt uit onze peiling (van donderdag op vrijdag) dat de PVV niet lijdt onder de kabinetsval. Had ik het mis?
Timmermans en Yesilgöz: exen uit een slecht huwelijk
Ik zei er wel bij: veel zal afhangen van wat de VVD doet: sluiten ze de PVV voor een volgend kabinet uit, of niet? Yesilgöz wil nog niet kiezen. Of durft het niet. Toch zou dat het enig logische zijn, niet alleen in het landsbelang, ook voor de eigen (VVD) kansen.
Daarvoor is een gematigder opstelling van zowel Dilan Yesilgoz als Frans Timmermans gevraagd. Timmermans en Yesilgöz zijn als exen uit een slecht huwelijk, de Pavlov-reacties op elkaars inbreng zijn a heel vermoeiend en b onverantwoord. Het is precies de polarisatie waar kiezers tabak van hebben.
(Bron: LinkedIn)
Stop met wederzijds polariseren
Bij GL-PvdA hebben ze bedacht dat het kabinet Schoof nu consequent het kabinet Wilders-Yesilgöz genoemd moet worden. Om de VVD maar blijvend te koppelen aan de PVV. Helemaal niets heeft de VVD met dit kabinet bereikt, zegt Timmermans. Yesilgöz: “Helemaal niets zou nog altijd beter zijn geweest dan de plannen die de heer Timmermans voor Nederland heeft.”
En daar gaan we weer.
Kloof tussen rechts en links verdiept
Uit ons onderzoek blijkt dat de kloof tussen rechts en links zich verder heeft verdiept. Van de VVD-kiezers wil maar 9% in een coalitie met GL-PvdA, 56% wil dat absoluut niet. VVD-kiezers voelen nog steeds meer aversie tegen GL-PvdA dan tegen de PVV. De weerstand tegen VVD (16%) en CDA (8%) als coalitiepartners is daarentegen overall opvallend laag. Ook onder de GL-PvdA-achterban is die overkomelijk.
“En Frans Timmermans, kom zelf ook tot inkeer. Oké, het punt dat de VVD dit onzalige kabinet mogelijk maakte is gemaakt. Nu naar voren kijken. Máák jezelf acceptabel voor VVD- en CDA-achterban, en daarmee voor hun leiders.”
Naar voren kijken
“Kom tot inkeer” smeekt Timmermans. Hij wil van Yesilgöz horen dat de VVD nooit meer met Wilders in zee gaat. Anders gezegd: neem mij toch ook eens in overweging. Maar hoe kun je verwachten dat de persoon die je neerzet als degene die heult met de duivel – als ware het de duivel zelf – beantwoordt aan die avances?
Terwijl het de enige logische route is. Een nieuw kabinet met de PVV is in feite getalsmatig onmogelijk, zelfs als VVD en PVV nog groeien. Nu hebben deze twee partijen samen virtueel 53 zetels. Hoe ga je tot 76 zetels komen, met een gedecimeerde NSC en BBB? CDA gaat het niet doen, GL-PvdA en D66 ook niet. Zou JA21 echt 20 zetels halen?
Dus Dilan Yesilgöz, luister naar Mauk Bresser (JOVD-voorzitter) en kom tot inkeer: “Het is niet ideaal om samen te werken met partijen die verder van je af staan, maar het verschil is wel dat de PvdA in het verleden heeft bewezen (…) dat ze capabele mensen kunnen leveren, dat ze staan voor hun afspraken en dat ze doelen willen behalen die goed zijn voor de toekomst van dit land.”
En Frans Timmermans, kom zelf ook tot inkeer. Oké, het punt dat de VVD dit onzalige kabinet mogelijk maakte is gemaakt. Nu naar voren kijken. Máák jezelf acceptabel voor VVD- en CDA-achterban, en daarmee voor hun leiders.
(Bron: website Ipsos i&o)
Hier de link naar de pdf-versie van het rapport.
Beluister ook de NU.nl-podcast Frans. Hierin reflecteert Frans Timmermans onder meer op de beeldvorming over hem en op zijn eigen rol daarbij.